หุ้นส่วนเชิงนโยบายระหว่างภาครัฐและภาคเอกชนด้านสตรีในเศรษฐกิจ ( Public – Private Policy Partnership on Women in the Economy –PPWF )
สาระน่ารู้เกี่ยวกับ เอเปค (APEC)
ประเทศไทยได้รับเกียรติให้เป็นเจ้าภาพจัดการประชุมว่าด้วย “ความร่วมมือด้านเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก” 2003 (Asia – Pacific Economic Cooperation : APEC) ในปี 2546 โดยจะมีการจัดประชุมระดับเจ้าหน้าที่อาวุโสเอเปค การประชุมระดับรัฐมนตรีการค้าเอเปค หมุนเวียนไปตามจังหวัดต่าง ๆ และเชื่อมโยงไปถึงการประชุมระดับผู้นำเศรษฐกิจเอเปค ที่กรุงเทพมหานคร ในเดือนตุลาคม 2546
ความเป็นมาเกี่ยวกับเอเปค
เอเปค (APEC) หรือ ความร่วมมือทางเศรษฐกิจในเอเชีย-แปซิฟิก (Asia – Pacific Economic Cooperation) ก่อตั้งขึ้นจากการประชุมระดับรัฐมนตรีของประเทศในภูมิภาคเอเชีย-แปซิฟิก เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2532 (ค.ศ.1989) ณ กรุงแคนเบอร์รา ประเทศออสเตรเลีย
วัตถุประสงค์ของการก่อตั้งเอเปค
O สนับสนุนการขยายตัวทางเศรษฐกิจและการค้าของภูมิภาคและของโลก
O พัฒนาและส่งเสริมระบบการค้าในระดับพหุภาคี (ระบบการค้าหลายฝ่าย)
O ส่งเสริมการเปิดเสรีการค้าในภูมิภาคในลักษณะที่มิใช่การรวมกลุ่มทางการค้าที่กีดกันประเทศนอกกลุ่ม
O ลดอุปสรรคและอำนวยความสะดวกด้านการค้าสินค้า การค้าบริการและการลงทุนระหว่างสมาชิกให้เป็นไปโดยเสรี สอดคล้องกับกฎเกณฑ์ของแกตต์ (GATT) ซึ่งปัจจุบันพัฒนามาเป็นองค์การการค้าโลก (World Trade Organization หรือ WTO)
เป้าหมายของเอเปค
คือ การร่วมกันทางเศรษฐกิจเพื่อสร้างความเจริญเติบโตอย่างยั่งยืนให้กับภูมิภาคและโลก
หัวใจของเอเปค
คือ การส่งเสริมระบบการค้าพหุภาคี และสนับสนุนหลักการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจแบบเปิด (open regionalism) ซึ่งมีลักษณะเฉพาะคือการให้สิทธิประโยชน์ที่สมาชิกเอเปคให้แก่กัน และมีผลต่อผู้ที่มิได้เป็นสมาชิกเอเปคด้วย การดำเนินการของเอเปคจะยึดหลักฉันทามติร่วมกันของสมาชิกเอเปค ความสมัครใจของสมาชิกและผลประโยชน์ร่วมกัน โดยคำนึงถึงความแตกต่างของระบบเศรษฐกิจและสังคม และระดับการพัฒนาของสมาชิก
การเป็นสมาชิกภาพ
¨ สมาชิกแรกเริ่มในปี 2532 มีสมาชิก 12 รายได้แก่ ออสเตรเลีย สหรัฐอเมริกา แคนาดา ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ นิวซีแลนด์ และอาเซียนเดิม (คือ สิงคโปร์ อินโดนีเซีย มาเลเซีย บรูไน ฟิลิปปินส์ และไทย )
¨ ต่อมาในปี 2534 – 2537 มีสมาชิกเพิ่มขึ้นอีก 6 ราย คือ สาธารณรัฐประชาชนจีน ฮ่องกง จีนไทเป ปาปัวนิวกินี ชิลี และเม็กซิโก
¨ ล่าสุดในปี 2541 เอเปคมีสมาชิกเพิ่มขึ้นอีก 3 ราย คือ เปรู เวียดนาม รัสเซีย
สมาชิกรวมทั้งสิ้น 21 ราย ได้แก่ ออสเตรเลีย/ สหรัฐอเมริกา/ แคนาดา/ ญี่ปุ่น/ สาธารณรัฐเกาหลี/ นิวซีแลนด์/ สิงคโปร์/ อินโดนีเซีย/ มาเลเซีย/ บรูไน ดารุสซาลาม/ ฟิลิปปินส์/ ไทย/ สาธารณรัฐประชาชนจีน/ ฮ่องกง/ จีนไทเป/ ปาปัวนิวกินี/ ชิลี/ เม็กซิโก/ เปรู/ เวียดนาม และรัสเซีย
การเป็นเจ้าภาพจัดประชุม
สมาชิกเอเปคจะหมุนเวียนเป็นเจ้าภาพการประชุมเอเปคในแต่ละปี เพื่อติดตามความคืบหน้าเสนอแนะนโยบายและแนวทางการดำเนินงานด้านต่าง ๆ ของเอเปค ปัจจุบันมีการหมุนเวียนกันเป็นเจ้าภาพระหว่างประเทศในกลุ่มอาเซียน 1 ปี กับประเทศนอกกลุ่มอาเซียน 2 ปี สำหรับปี 2544 สาธารณรัฐประชาชนจีนเป็นเจ้าภาพการประชุมเอเปค ตามด้วยเม็กซิโกในปี 2545 ประเทศไทยในปี 2546 ชิลีในปี 2547 และ สาธารณรัฐเกาหลีในปี 2548 สำหรับประเทศไทยได้เป็นเจ้าภาพในปี 2546 ถือว่าเป็นครั้งที่ 2 เนื่องจากไทยเคยเป็นเจ้าภาพมาครั้งหนึ่งเมื่อปี 2535
นโยบายของเวทีเอเปค
¨ เอเปค ไม่ใช่เวทีเจรจาการค้า แต่เป็นเวทีสำหรับปรึกษาหารือและแลกเปลี่ยนข้อคิดเห็นเกี่ยวกับประเด็นทางเศรษฐกิจต่าง ๆ ที่ประเทศสมาชิกสนใจ
¨ เอเปคสนับสนุนแนวทางภูมิภาคแบบเปิด (Open regionalism) โดยสมาชิกตกลงดำเนินการเปิดเสรีบนพื้นฐาน MFN (Most – Favoured Nation) โดยไม่เลือกปฏิบัติกับประเทศนอกกลุ่ม แต่ให้สิทธิประโยชน์กับประเทศที่ไม่ได้เป็นสมาชิกเอเปคเช่นเดียวกับที่ให้สมาชิก (non - discrimination) เพื่อเป็นตัวอย่างที่ดีของการเปิดเสรีและกระตุ้นการเปิดเสรีของประเทศนอกกลุ่มด้วย รวมทั้งช่วยลดอุปสรรคและสนับสนุนการค้าเสรีในระดับพหุภาคี แต่แนวทางดังกล่าวก็อาจทำให้สมาชิกมีความระมัดระวังในการเปิดเสรีมากขึ้น เพื่อป้องกันผู้ได้ประโยชน์โดยไม่ต้องจ่าย (free rider)
¨ การดำเนินการใด ๆ ยึดหลักฉันทามติ ความสมัครใจ ความเท่าเทียมกัน และการมีผลประโยชน์ร่วมกันของประเทศสมาชิก
¨ เอเปคคำนึงถึงความแตกต่างของระบบเศรษฐกิจ สังคม และระดับการพัฒนาของประเทศสมาชิก
¨ การรวมกลุ่มของเอเปคจนถึงปัจจุบันไม่ได้มีข้อผูกพันทางกฎหมาย
¨ เน้นความสำคัญเท่าเทียมกันของการดำเนินงาน 3 ด้าน ดังนี้
1) การเปิดเสรีการค้าและการลงทุน (Trade and Investment Liberalization)
2) การอำนวยความสะดวกทางการค้าและการลงทุน (Trade and Investment Facilitation)
3) ความร่วมมือทางเศรษฐกิจและวิชาการ (Economic and Technical Cooperation : ECOTECH)
การประชุมระดับต่าง ๆ ของเอเปค
²การประชุมผู้นำเศรษฐกิจเอเปค (APEC Leaders Meeting) มีการประชุมปีละ 1 ครั้งตั้งแต่ปี 2536 เป็นต้นมา และมักจัดขึ้นในช่วงเดือนตุลาคม/พฤศจิกายน เป็นการประชุมระดับสูงสุดของเอเปค โดยมีผู้นำประเทศ/รัฐบาลเป็นผู้เข้าร่วมประชุม สำหรับประเทศไทยมีนายกรัฐมนตรีเป็นผู้เข้าร่วมประชุม
²การประชุมรัฐมนตรีการค้าเอเปค (APEC Meeting of Minister Responsible For Trade – MRT) มีการประชุมปีละ 1 ครั้ง ตั้งแต่เริ่มก่อตั้งเอเปคในปี 2532 จัดขึ้นก่อนหน้าการประชุมผู้นำเศรษฐกิจเอเปค โดยมีรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงพาณิชย์ เป็นผู้เข้าร่วมประชุม
²การประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสเอเปค (APEC Senior Officials Meeting – SOM) มีการประชุมปีละ 3-4 ครั้ง โดยปลัดกระทรวงการต่างประเทศหรือผู้แทนเป็นหัวหน้าคณะ และอธิบดีกรมเศรษฐกิจการพาณิชย์หรือผู้แทนเป็น Plus one ทำหน้าที่ติดตามหรือทบทวนการดำเนินงานของคณะกรรมการ คณะทำงานกลุ่มย่อยต่าง ๆ ตลอดจนการบริหารงานของสำนักเลขาธิการเอเปค และงบประมาณสำหรับกิจกรรมต่าง ๆ ของเอเปค เพื่อเสนอที่ประชุมรัฐมนตรีเอเปคพิจารณา
²การประชุมคณะกรรมการ ได้แก่การประชุมคณะกรรมการว่าด้วยการค้าและการลงทุน (CTI) คณะกรรมการด้านเศรษฐกิจ (EC) คณะกรรมการด้านงบประมาณและการบริหาร (BMC) และคณะอนุกรรมการเจ้าหน้าที่อาวุโสว่าด้วยความร่วมมือทางเศรษฐกิจและวิชาการ (ESC) มีการประชุมปีละ 3 ครั้งในช่วงต่อเนื่องกับการประชุมเจ้าหน้าที่อาวุโสเอเปค
²การประชุมคณะทำงาน เป็นการประชุมผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน รวม 13 ด้าน ได้แก่ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเพื่ออุตสาหกรรม พลังงาน การขนส่ง โทรคมนาคมและสารสนเทศ การท่องเที่ยว ข้อสนเทศด้านการค้าและการลงทุน (ปัจจุบันไม่มีการจัดประชุม) การส่งเสริมการค้า การอนุรักษ์ทรัพยากรทางทะเล การประมง โครงสร้างพื้นฐานทางเศรษฐกิจวิสาหกิจขนาดเล็ก-ขนาดกลาง และเทคโนโลยีด้านการเกษตร นอกจากนั้นยังมีการประชุมของกลุ่มเฉพาะกิจสตรี คณะทำงานด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ และกลุ่มเฉพาะกิจด้าน e- APEC
²การประชุมกลุ่มผู้เชี่ยวชาญและกลุ่มย่อยต่าง ๆ ภายใต้ CTI ได้แก่กลุ่มการเข้าสู่ตลาด กลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านการลงทุน กลุ่มบริหาร คณะอนุกรรมการด้านมาตรฐานและการรับรอง คณะอนุกรรมการด้านพิธีการศุลกากร กลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา กลุ่มนโยบายการแข่งขันและการผ่อนคลายกฎระเบียบ กลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดซื้อโดยรัฐ กลุ่มไม่เป็นทางการด้านการเคลื่อนย้ายของนักธุรกิจ และกลุ่ม WTO
²นอกจากนั้นยังมีการประชุมระดับรัฐมนตรีในสาขาต่าง ๆ ที่จัดขึ้นเป็นครั้งคราว (ต่อมาเริ่มจัดเป็นประจำ) เพื่อพิจารณาปัญหาเฉพาะด้านในกรอบเอเปค เช่น ด้านการค้า การคลัง สิ่งแวดล้อม การศึกษา วิสาหกิจขนาดย่อม-ขนาดกลาง คมนาคม วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และสตรี
ผลประโยชน์ที่ไทยจะได้รับจากเอเปค 2003
v เพิ่มโอกาสในการขยายการค้าและการลงทุนของไทย
v ทำให้อุปสรรคและข้อกีดกันทางการค้าลดลง
v เพิ่มอำนาจต่อรองทางเศรษฐกิจการค้า
v ประชาสัมพันธ์ให้ทั่วโลกรู้จักประเทศไทยมากขึ้น และเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยว
ผลการประชุมสำคัญที่ผ่านมา
¹ การเปิดการค้าเสรีด้านการค้าและการลงทุนในภูมิภาคและการแก้ไขวิกฤตเศรษฐกิจในภูมิภาคเมื่อปี 2540
¹ การดำเนินการโครงข่ายรองรับทางสังคม เพื่อลดผลกระทบของวิกฤตเศรษฐกิจต่อประชาชนในท้องถิ่นของสมาชิกเอเปคที่ประสบวิกฤตเศรษฐกิจ และช่วยให้บุคคลเหล่านี้สามารถปรับตัวรับมือได้ดีขึ้นหากเกิดวิกฤตในอนาคต
¹ การพิจารณาประเด็นเรื่องโลกาภิวัตน์ (Globalization) และการผลักดันการเจรจาการเปิดเสรีการค้ารอบใหม่ในกรอบขององค์การการค้าโลก (WTO) ภายในปี 2001
¹ การประชุมระดับผู้นำเศรษฐกิจเอเปคเมื่อปี 2544 ที่นครเซี่ยงไฮ้ สาธารณรัฐประชาชนจีน ที่ประชุมได้ออกแถลงการณ์เฉพาะเกี่ยวกับการต่อต้านการก่อการร้ายที่เกิดขึ้นในสหรัฐอเมริกา เมื่อวันที่ 11 กันยายน 2544 เพื่อแสดงความมุ่งมั่นและตั้งใจร่วมกันของผู้นำเอเปคที่จะดำเนินการในด้านต่าง ๆ เพื่อต่อต้านการก่อการร้าย
กำหนดการประชุม เอเปค 2003
การประชุมระดับเจ้าหน้าที่อาวุโส
ครั้งที่ 1 วันที่ 12-21 กุมภาพันธ์ 2546 ที่จังหวัดเชียงราย
ครั้งที่ 2 วันที่ 21-30 พฤษภาคม 2546 ที่จังหวัดขอนแก่น
ครั้งที่ 3 วันที่ 14-23 สิงหาคม 2546 ที่จังหวัดภูเก็ต
การประชุมระดับรัฐมนตรีการค้าเอเปค ครั้งที่ 15
วันที่ 2-3 มิถุนายน 2546 ที่จังหวัดขอนแก่น
การประชุมระดับรัฐมนตรีเอเปค ครั้งที่ 15
วันที่ 17-18 ตุลาคม 2546 ที่ศูนย์การประชุมแห่งชาติสิริกิติ์
การประชุมระดับผู้นำเศรษฐกิจเอเปค ครั้งที่ 11
วันที่ 20-21 ตุลาคม 2546 (11th APEC Leaders Meeting) ที่กรุงเทพมหานคร
การประชุมเอเปคที่ขอนแก่น
จังหวัดขอนแก่นถือเป็นตัวแทนภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ที่ได้รับเกียรติคัดเลือกเป็นสถานที่จัดการประชุมว่าด้วย “ความร่วมมือด้านเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก” (Asia – Pacific Economic Cooperation : APEC) ในปี 2546 หรือ เอเปค 2003 โดยได้รับเกียรติให้เป็นเจ้าภาพจัดการประชุม 2 ระดับคือ
u การประชุมระดับเจ้าหน้าที่อาวุโสเอเปค ครั้งที่ 2 (APEC Senior Officials Meeting – SOM) ระหว่างวันที่ 21-30 พฤษภาคม 2546 โดยกรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ เป็นเจ้าภาพจัดการประชุม
v การประชุมรัฐมนตรีการค้าเอเปค (APEC Meeting of Minister Responsible For Trade – MRT) ระหว่างวันที่ 2-3 มิถุนายน 2546 โดยกรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ กระทรวงพาณิชย์ เป็นเจ้าภาพจัดการประชุม
สถานที่ในการจัดประชุม - กระทรวงการต่างประเทศและกระทรวงพาณิชย์ได้กำหนดสถานที่ดังนี้
สถานที่ประชุม - สถานที่หลัก โรงแรมโซฟิเทล ราชา ออคิด ขอนแก่น
- สถานที่ประชุมหารืออย่างไม่เป็นทางการ (Retreat) เรือนภูพานคำ เขื่อนอุบลรัตน์
สถานที่จัดงานเลี้ยงกาล่าดินเนอร์ – ศูนย์ประชุมอเนกประสงค์กาญจนาภิเษก มหาวิทยาลัยขอนแก่น
สถานที่พัก - โรงแรมโซฟิเทล ราชา ออคิด โรงแรมโฆษะ และโรงแรมเจริญธานีปริ๊นเซส
บทบาทของไทยกับเอเปค
jนับตั้งแต่การก่อตั้งเอเปค ไทยได้เข้าร่วมในกิจกรรมด้านต่าง ๆ ของเอเปคอย่างสม่ำเสมอ และมีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจของเอเปคเพื่อให้กิจกรรมของเอเปคมีทิศทางการดำเนินการที่สอดคล้องกับผลประโยชน์และส่งเสริมการพัฒนาของสมาชิกในภูมิภาค
jบทบาทในการผลักดันประเด็นที่สำคัญทั้งในระดับโลก อาทิ การแก้ไขปัญหาวิกฤตเศรษฐกิจเมื่อปี 2540 ซึ่งไทยเป็นสมาชิกรายแรกที่รณรงค์ให้มีการหารือในที่ประชุมผู้นำเอเปคเกี่ยวกับวิกฤตเศรษฐกิจ ดังกล่าว
jไทยมีบทบาทสำคัญในการผลักดันให้ที่ประชุมผู้นำเอเปคหารือเกี่ยวกับวิกฤตการณ์น้ำมันเมื่อปี 2543
jไทยผลักดันให้เอเปคมีแผนดำเนินงานเพื่อช่วยเหลือสมาชิกในการปรับตัวให้เข้ากับระบบเศรษฐกิจใหม่ (New Economy) ที่เกิดจากการปฏิวัติทางเทคโนโลยีสารสนเทศและกระแสโลกาภิวัตน์
jไทยผลักดันให้มีการสร้างเครือข่ายของเอเปคที่เกี่ยวกับโครงข่ายรองรับทางสังคม (Social safety Nets) และมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนให้สตรีและเยาวชนเข้าร่วมในกิจกรรมของเอเปคมากขึ้น เพื่อให้ได้รับประโยชน์ในด้านการพัฒนาจากเอเปคโดยเท่าเทียมกัน
ประเด็นสำคัญที่จะพิจารณา
ในการประชุมรัฐมนตรีการค้าเอเปค
¢ผลักดันให้มีการลดอุปสรรคและส่งเสริมการอำนวยความสะดวกทางการค้า เพื่อการค้า ขยายตัว
¢ส่งเสริมสังคมเศรษฐกิจฐานความรู้ (Knowledge-based Economy: KBE) ซึ่งรวมถึงให้มีการใช้พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์อย่างกว้างขวาง ตลอดจนการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ
¢ส่งเสริมให้เอเปคมีบทบาทนำในการผลักดันให้การเจรจาการค้ารอบใหม่ (Doha Development Agenda) ภายใต้องค์การการค้าโลกบรรลุเป้าหมาย
¢ผลักดันให้มีการส่งเสริมการพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมให้มีความเข้มแข็ง
¢ส่งเสริมให้ประชาชนมีความรู้ความเข้าใจถึงประโยชน์ที่ได้จากการเปิดเสรีทางการค้า และการลงทุน รวมทั้งความร่วมมือในการส่งเสริมสร้างขีดความสามารถ
การค้าระหว่างไทยกับเอเปค
Ê เอเปคมีบทบาทสำคัญด้านการค้าและการลงทุนของไทย ในปี 2544 การค้าระหว่างไทยกับสมาชิกเอเปคมีสัดส่วนร้อยละ 70 ของมูลค่าการค้ารวมของไทย
Ê เอเปคเป็นตลาดส่งออกที่สำคัญที่สุดของไทย ในปี 2544 ไทยส่งออกไปเอเปคร้อยละ 72 ของมูลค่าการส่งออกรวมของไทย สินค้าส่งออกสำคัญของไทยไปเอเปค ได้แก่ เครื่องคอมพิวเตอร์และส่วนประกอบ แผงวงจรไฟฟ้า กุ้งสดแช่เย็น/แช่แข็ง เสื้อผ้าสำเร็จรูป ยานพาหนะ อุปกรณ์และส่วนประกอบ และเม็ดพลาสติก
Ê เอเปคเป็นแหล่งนำเข้าที่สำคัญที่สุดของไทย โดยในปี 2544 ไทยนำเข้าจากเอเปคถึงร้อยละ 68 ของการนำเข้ารวมของไทย สินค้านำเข้าสำคัญจากเอเปค ได้แก่ เครื่องจักรไฟฟ้าและส่วนประกอบ แผง วงจรไฟฟ้า เครื่องจักรที่ใช้ในอุตสาหกรรม เคมีภัณฑ์ และเครื่องคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์และส่วนประกอบ
ยุทธศาสตร์ไทยในเอเปค
เอเปคมีกิจกรรมที่ครอบคลุมหลายมิติทั้งด้านเศรษฐกิจและสังคม เป็นโอกาสและช่องทางให้ไทยใช้เวทีในการแสดงหาความร่วมมือที่สนับสนุนนโยบายรัฐบาลในการฟื้นฟูเศรษฐกิจ และส่งเสริมความแข็งแกร่งทางสังคม รวมทั้งแลกเปลี่ยนประสบการณ์และช่วยให้เกิดการพัฒนาร่วมกัน การกำหนดยุทธศาสตร์และท่าทีที่เหมาะสมของไทยในเอเปคจึงเป็นสิ่งที่มีความสำคัญยิ่ง ยุทธศาสตร์ที่สำคัญ ประกอบด้วย
Œไทยจะใช้เอเปคเป็นเวทีช่วยเสริมสร้างความแข็งแกร่งทางเศรษฐกิจของประเทศสมาชิกที่เป็นประเทศกำลังพัฒนารวมทั้งประเทศไทย เพื่อรองรับสภาวะความผันผวนของเศรษฐกิจโลกในอนาคต ซึ่งทำได้โดยผ่านความร่วมมือในการพัฒนาด้านต่าง ๆ
ประเทศไทยสามารถมีบทบาทนำในการเป็นศูนย์กลางของภูมิภาคในด้านต่าง ๆ เนื่องจากประเทศไทยมีทรัพยากรและภูมิศาสตร์ที่เหมาะสม
Žนอกจากการเสริมสร้างความสามารถเพื่อเตรียมพร้อมกับการเปิดเสรีแล้ว ไทยยังเน้นการอำนวยความสะดวกทางการค้า (Trade Facilitation) และโดยที่การค้าในอนาคตมีแนวโน้มที่จะเผชิญกับมาตรการกีดกันที่ไม่ใช่ภาษีมากขึ้น ไทยจึงต้องผลักดันให้มีการกำหนดมาตรฐานสินค้าส่งออกที่เป็น มาตรฐานเดียวกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งสินค้าเกษตร เกษตรแปรรูป และสินค้าอุตสาหกรรม
ประเทศไทยสามารถแสดงบทบาทในการเชื่อมโยงระหว่างประเทศในกลุ่มเอเปคกับประเทศเพื่อนบ้านที่ยังไม่ได้เป็นสมาชิกเอเปค รวมถึงพม่า ลาว และกัมพูชา เพื่อให้เกิดการพัฒนาขึ้นในวงกว้าง และเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาของประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคนี้ต่อไป
ในส่วนของความมั่นคงทางด้านการเงิน ควรผลักดันให้มีการดำเนินการต่อในเรื่องความร่วมมือด้านการเงินระหว่างสมาชิกเอเปค ซึ่งเป็นสิ่งที่ไทยได้ริเริ่มมาแล้วจาก "ข้อริเริ่มที่เชียงใหม่ (Chiangmai Initiative)" เพื่อเสริมสร้างความเข้มแข็งด้านการเงินของประเทศในภูมิภาค และป้องกันไม่ให้เกิดวิกฤตการณ์ทางการเงินขึ้นอีกในภูมิภาค นอกจากนี้ ไทยควรส่งเสริมให้เอเปคหารือเรื่องภาวะเศรษฐกิจในภูมิภาคและหามาตรการบรรเทาผลกระทบจากภาวะเศรษฐกิจถดถอย รวมทั้งต้องการให้เร่งกระบวนการปฏิรูปโครงสร้างระบบการเงินของโลก (International Financial Architecture)
‘บทบาทของไทยในเอเปคในช่วง 2-3 ปี ปีที่ผ่านมา จะเน้นการมีส่วนร่วมในลักษณะ pro-active มากยิ่งขึ้น เชื่อว่าบทบาทและความสำคัญของไทยในเวทีเอเปคจะเพิ่มมากขึ้นตามลำดับ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วงที่ไทยเป็นเจ้าภาพจัดการประชุมเอเปคในปี ค.ศ. 2003 จะเป็นโอกาสให้ไทยสามารถผลักดันประเด็นความร่วมมือซึ่งอยู่ในความสนใจของสมาชิกกำลังพัฒนา นอกจากนี้ ไทยสามารถฟื้นฟูความน่าเชื่อถือของประเทศและความเชื่อมั่นในเศรษฐกิจไทยในสายตาของภาคธุรกิจของสาธารณชนเอเปค ด้วยการนำเสนอแนวทางพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืนของรัฐบาล การเสนอประเด็นใหม่ ๆ ที่ตอบสนองกับสถานการณ์ด้านเศรษฐกิจและสังคมที่กำลังเปลี่ยนแปลงโดยเฉพาะการปรับตัวเข้าสู่ยุคดิจิตอลและภาคเศรษฐกิจใหม่ เพื่อให้ความร่วมมือเอเปคในอนาคตมีความหมายและเกี่ยวข้องโดยตรงต่อการยกระดับมาตรฐานการครองชีพ และความเจริญทางเศรษฐกิจในภูมิภาคอย่างแท้จริง
แผนงานที่สำคัญของเอเปค
ด้านการค้าการลงทุน
Úในปี 2537 ผู้นำเอเปคได้ประกาศเป้าหมายโบเกอร์ในการเปิดเสรีทางการค้าและการลงทุนของสมาชิก เอเปค คือภายในปี 2553 (ค.ศ. 2010) สำหรับประเทศที่พัฒนาแล้ว และภายในปี 2563 (ค.ศ. 2020) สำหรับประเทศสมาชิกกำลังพัฒนา การกำหนดเป้าหมายเปิดเสรีของเอเปคเป็นการประกาศเจตนารมณ์ทางการเมืองที่แสดงถึงความตั้งใจ และชี้นำการจัดทำนโยบายรัฐบาลในประเด็นที่เกี่ยวข้องให้สอดคล้องกับการปรับปรุงแก้ไขขั้นตอน และกฎหมายภายในประเทศสมาชิก
Úถัดมาในปี 2538 ที่ประชุมผู้นำ เอเปคได้ให้การรับรองแผนปฏิบัติการโอซาก้า (OSAKA Action) เป็นกรอบสำหรับแนวทางการดำเนินงานของสมาชิกเพื่อบรรลุเป้าหมายโบกอร์ ซึ่งต่อมาเอเปคได้จัดทำแผนงานต่าง ๆ ขึ้นเพื่อดำเนินการตามแผนปฏิบัติการโอซาก้า ส่วนที่ 1 ในด้านเปิดเสรีและอำนวยความสะดวกทางการค้าและการลงทุน โดยมีแผนงานที่สำคัญ เช่น
^Individual Action Plans หรือ IAPS ที่กำหนดให้ประเทศสมาชิกจัดทำแผนงานที่ตนจะดำเนินการเพื่อบรรลุการเปิดเสรีทางการค้าและการลงทุน โดยเรียกแผนงานนี้ว่า IAPS เป็นแผนงานที่ประเทศสมาชิกกำหนดและปฏิบัติโดยความสมัครใจและความพร้อมของตน โดยมีกำหนดเริ่มปฏิบัติตามแผนตั้งแต่ 1 มกราคม 2540 จนถึงปี 2553/2563 (ค.ศ. 2010/2020) ใน 14 สาขา ได้แก่ ภาษีศุลกากร มาตรการที่ไม่ใช้ภาษีศุลกากร บริการ การลงทุน มาตรฐานและการรับรองพิธีการศุลกากร สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา นโยบายการแข่งขัน การจัดซื้อโดยรัฐ การผ่อนคลายกฎระเบียบ กฎว่าด้วยแหล่งกำเนิดสินค้า การปรองดองข้อพิพาท การเคลื่อนย้ายของนักธุรกิจ และการปฏิบัติตามผลการเจรจารอบอุรุกวัย โดยแบ่งเป็นแผนงานระยะสั้น – กลาง – ยาว ทั้งนี้ เอเปคได้สร้างกลไกในการติดตามผลการปฏิบัติตามและการปรับปรุง IAPS ของสมาชิกอย่างสม่ำเสมอ โดยสมาชิกจะต้องเสนอแผนงาน IAPS ที่ปรับปรุงใหม่ทุกปี และรายงานผลการปฏิบัติตาม IAPS ในปีที่ผ่านมาด้วย ในปี 2543 เอเปคได้ให้ความสำคัญกับการปรับปรุง IAPS ที่เรียกว่าโครงการ electronic prototype IAP: e-IAP เพื่อเพิ่มความโปร่งใส ช่วยในการใช้งานได้ง่ายและสะดวกขึ้น (user-friendly) และเป็นประโยชน์ต่อภาคธุรกิจ ซึ่งโครงการนี้เป็นผลงานรูปธรรมสำคัญอันหนึ่งของการประชุมผู้นำเอเปคในปี 2543 โดยเอเปคได้สนับสนุนให้สมาชิกรายงาน IAPS ของตนตามรูปแบบใหม่ให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ในปี 2543 และให้จัดทำ IAPS ตามระบบใหม่อย่างเต็มที่ตั้งแต่ปี 2544 เป็นต้นไป
^ Collective Action Plans หรือ CAPS คือแผนการดำเนินร่วมกันของสมาชิกเอเปค ส่วนใหญ่เน้นแผนงานทางด้านการอำนวยความสะดวกทางการค้าและการลงทุน โดยมีคณะอนุกรรมการ/คณะทำงาน และกลุ่มผู้เชี่ยวชาญต่าง ๆ ภายใต้เอเปคดูแลรับผิดชอบจัดทำขึ้นรวม15 สาขา เช่นเดียวกับ IAPS ข้างต้น โดยเพิ่มสาขาการรวบรวมข้อมูลและการวิเคราะห์อีกสาขาหนึ่ง กิจกรรมภายใต้ CAPS มักเกี่ยวข้องกับการรวบรวมจัดทำฐานข้อมูลด้านต่าง ๆ การปรับประสานกฎระเบียบ การปรับมาตรฐานสินค้า การจัดทำเอกสารคู่มือเผยแพร่ ( คู่มือการลงทุนในเอเปค คู่มือการเดินทางของนักธุรกิจในเอเปค) และการจัดสัมมนา/ฝึกอบรมเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้และประสบการณ์ระหว่างสมาชิกเกี่ยวกับการอำนวยความสะดวกทางการค้าและการลงทุนในสาขาต่าง ๆ การจัดทำหลักการแบบไม่ผูกพันในสาขาต่าง ๆ เช่นการลงทุนนโยบายการแข่งขัน การจัดซื้อโดยรัฐ และการอำนวยความสะดวกทางการค้า เป็นต้น
^ Early Voluntary Sectoral Liberalization หรือ EVSL คือ แผนงานการเปิดเสรีให้เร็วขึ้นรายสาขาความสมัครใจภายใต้กรอบเอเปค ซึ่งเอเปคริเริ่มแผนงานนี้ในช่วงปลายปี 2539 และเอเปคได้คัดเลือกสาขาเพื่อเปิดเสรีขึ้น 15 สาขา สำหรับกำหนดเวลาที่ลดอัตราภาษีให้ถึงขั้นสุดท้ายส่วนใหญ่จะเป็นประมาณปี ค.ศ.2003-2005 ต่อมาที่ประชุมรัฐมนตรีเอเปค เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2541 ที่กรุงกัวลาลัมเปอร์ ได้เห็นชอบให้นำเรื่องการเปิดเสรีให้เร็วขึ้นหลายรายสาขา (เฉพาะเรื่องการลด/เลิกภาษีศุลกากร) เข้าสู่กรอบ WTO ส่วนเรื่องมาตรการที่มิใช่ภาษีศุลกากร การอำนวยความสะดวก ความร่วมมือทาง เศรษฐกิจและวิชาการและอื่น ๆ ให้เอเปคดำเนินการตามแผนงานที่กำหนดไว้ต่อไป อย่างไรก็ตามจนถึงขณะนี้ ยังไม่มีความคืบหน้าเกี่ยวกับข้อเสนอการเปิดเสรีให้เร็วขึ้นรายสาขาที่เอเปคนำเข้าสู่กรอบ WTO
^พาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ (Electronic Commerce) ที่ประชุมผู้นำเอเปคครั้งที่ 6 เมื่อเดือนพฤศจิกายน 2541 ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์ ประเทศมาเลเซีย เห็นชอบแผนแม่บทด้านพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ในกรอบเอเปค (APEC Blueprint for Action on Electronic commerce) เพื่อเน้นบทบาทนำของภาคเอกชนในการพัฒนาเทคโนโลยีการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ บทบาทของภาครัฐในการอำนวยความสะดวกและการเสริมสร้างสภาพแวดล้อม และกฎระเบียบที่เอื้ออำนวยต่อการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ต่อมาในปี 2542 มีการจัดตั้งคณะทำงาน (Steering Group) โดยมีวาระการทำงาน 2 ปี เพื่อพิจารณาดำเนินงาน/กิจกรรมความร่วมมือด้านนี้ให้สอดคล้องตามแผนแม่บท และหลีกเลี่ยงความซ้ำซ้อนกับงานที่กลุ่มย่อยอื่น ๆ ได้ดำเนินการแล้ว ประเด็นสำคัญที่ครอบคลุม เช่น การจัดทำ readiness indicator เพื่อวัดความพร้อมของแต่ละประเทศสมาชิกในเรื่องการพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ การพัฒนาระบบการค้าไร้เอกสาร (paperless trading) โดยกำหนดเป้าหมายให้ประเทศสมาชิกเอเปคจะต้องบรรลุเป้าหมายการค้าแบบไม่ใช้เอกสารภายในปี ค.ศ. 2005 สำหรับสมาชิกพัฒนาแล้ว และภายในปี ค.ศ. 2010 สำหรับสมาชิกกำลังพัฒนา
^ APEC Food System เป็นข้อเสนอจากสภาที่ปรึกษาทางธุรกิจของ เอเปค (ABEC) ในลักษณะโครงการระยะยาว วัตถุประสงค์เพื่อสร้างความมั่นคงด้านอาหารในภูมิภาค ซึ่งกำหนดแผนงานความร่วมมือของสมาชิกเอเปคใน 3 ประเด็นหลัก คือ การพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานในชนบท / การส่งเสริมการค้าสินค้าอาหาร โดยให้ความช่วยเหลือทางเทคนิควิชาการเพื่อยกระดับมาตรการสุขอนามัย และการเปิดเสรีการค้าอาหารให้เร็วกว่าเป้าหมายโบกอร์ / การกระจายเทคโนโลยีการผลิตและการแปรรูปอาหาร
การเป็นประธานการประชุม เอเปค
พ.ศ. 2532 ออสเตรเลีย ณ กรุงแคนเบอร์รา
พ.ศ. 2533 สิงคโปร์
พ.ศ. 2534 สาธารณรัฐเกาหลี ณ กรุงโซล
พ.ศ. 2535 ไทย ณ กรุงเทพมหานคร
พ.ศ. 2536 สหรัฐอเมริกา ณ นครซีแอตเติล
พ.ศ. 2537 อินโดนีเชีย ณ กรุงจาการ์ตา
พ.ศ. 2538 ญี่ปุ่น ณ นครโอซากา
พ.ศ. 2539 สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ ณ กรุงมะนิลา
พ.ศ. 2540 แคนาดา ณ นครแวนคูเวอร์
พ.ศ. 2541 มาเลเซีย ณ กรุงกัวลาลัมเปอร์
พ.ศ. 2542 นิวซีแลนด์ ณ เมืองโอ๊คแลน
อ้างอิง : กรมประชาสัมพันธ์.2546. สาระน่ารู้เกี่ยวกับ เอเปค (APEC). [Online]. Available: URL : http://www.prd.go.th/prd1/special_article/data/ap1.htm.
Posts
